Zelfmoord. Heb jij er ooit aan gedacht? Ik wel. Al vanaf mijn jeugd dacht ik eraan. Dat ik er zelf een einde aan kon maken. Zo poef en het is voorbij. Klaar. Rust. Want ik vond dat ik moest presteren en het nooit goed genoeg deed.

Jongeren (waaronder ik) krijgen constant te horen dat ze moeten presteren, het beste uit zichzelf moeten halen, daarnaast sociale contacten moeten onderhouden, sporten, oh en nog een bijbaantje terwijl je ook hoge cijfers moet halen. Volgens onze samenleving moeten we altijd iets, er wordt altijd iets van ons verwacht. Door social media, digitale technologie en de alsmaar snellere tempo waarin we leven, moeten we ook alles tegelijkertijd kunnen doen.

Maar doordat we van alles moeten en de eisen ook verder opschroeven hebben we te weinig aandacht voor machteloosheid en eenzaamheid. En ook de ziekte depressie. De World Health Organisation waarschuwt dat depressie in 2020 in de westerse wereld volksziekte nummer één is.

Maar dit kwam allemaal pas in het nieuws omdat maandag 4 april dichter, programmamaker en presentator Wim Brands zich van het leven heeft beroofd, constateert schrijver Miek Smilde in de Volkskrant. Het is een reactie, een wanhoopspoging op een bedreigende psychische ziekte: Depressie.

Maar hoe zie je dat van de buitenkant dat iemand zo in wanhoop leeft? Hoe weet je überhaupt wat er precies gebeurt in het hoofd die definitief het besluit neemt om niet meer te willen leven? Suïcide is een persoonlijke worsteling. Het is een gevecht die je met jezelf aangaat, om die keuze te maken. Want je laat mensen achter, dat weet je donders goed. Het is niet egocentrisch. Je houdt enorm rekening met wat voor gevolgen het zou hebben, maar je pijn is op dat moment erger. Je leeft in wanhoop en uiteindelijk is zelfmoord het gevolg van deze psychische ziekte.

Mijn omgeving zag het ook niet bij mij. Ik werd gezien als een ‘extraverte, sociale, jonge vrouw’ met mijn hele leven nog voor me. Waarom zou ik dan dood willen? Dat is toch absurd? Gelukkig vertrouwde ik mijn beste vriendinnen wel, want die waren de enigen die wisten hoe het ECHT met me ging. En die veroordeelden mij niet.

En gelukkig maar, want daarom ben ik er nu nog. Wim Brands niet, net zoals Joost Zwagerman niet. Het blijkt dat het gevoel niet goed genoeg te zijn één van de onderliggende gedachtes is.

We hebben (onbewust) een samenleving geschapen waarin de dreiging van de zelfdood alleen maar groter is geworden. Wij hebben van succes een persoonlijke keuze gemaakt en streven naar perfectie, van binnen, maar ook van buiten. (Plastische chirurgie, Photoshop, absurde diëten en ga maar door). Iets wat eigenlijk onhaalbaar is. Daarnaastt schuiven we alles wat ons doet voelen – kunst, religie, geschiedenis  muziek – naar de kantlijn. Tja, dat verdient niet echt bakke met geld.

Het is iets wat me steeds meer is gaan opvallen. En dat komt alleen maar omdat ik A. ouder (dus misschien wijzer) ben B. zelf kritisch afvroeg of ik er gelukkig van werd om naar perfectie te streven. C. Niet meer zo door kon leven.

Dit begon al op jonge leeftijd. Ik worstelde namelijk met het beeld waar ik aan moest voldoen en denk dat veel jongeren hier nu ook enorm mee worstelen. Al van jongs af aan wordt ons verteld hoe goed we het hebben: we mogen naar school, kunnen studeren en moeten dankbaar zijn voor alle mogelijkheden en ondersteuning die ons geboden wordt. Maar meer nog, we krijgen constant te horen dat we moeten uitblinken, excelleren, onze potenties tot het uiterste benutten. We mogen niet blijven hangen in een zesjes-mentaliteit, maar moeten de kansen aangrijpen die onze ouders en grootouders niet hadden.

Vooral moeten we beter zijn dan alle anderen, onze medestudent is eerder een concurrent dan een gesprekspartner. In onze moderne maatschappij, met onze capaciteiten, ligt de wereld aan onze voeten, dus moeten we er ook het beste uit halen. Deze ideeën hebben we samengevoegd in ons eigen denken, maar maken ons, zoals Byung-Chul Han in ‘De Vermoeide Samenleving’ al beschrijft, moe en eenzaam. Uiteindelijk kan dit overspannenheid, burn-out of depressies veroorzaken.

En het begint allemaal al op de basisschool waar kinderen zich vooral met elkaars Cito-score bezighouden in plaats van met sport of muziek of literatuur. Op de middelbare school worden leerlingen geleid naar iets dat nuttig is (a.k.a. geld meer kunt verdienen) Alles wat creatief ons bestaan en het echte leven laat zien, hebben we weggedrukt als ‘onnuttig’.

Kanker wordt wel serieus genomen. Al jaren onderzoeken we hoe onze voeding en werkomstandigheden een ziekte als kanker kan veroorzaken. Want kanker kan ons allemaal overkomen toch? Maar als het om depressie gaat, geven we heel snel die persoon de schuld. Ze zal wel zwak zijn of een genetische aanleg voor hebben.  Maar dat je er zelf mee in aanraking zou komen? Nee toch! Dus zeggen we: ‘Kop op, werk hard en dan kom je wel over deze dip heen’.

Ik geloof zeker dat je er zelf iets aan kan doen, maar het is niet jouw schuld. Het is een ziekte. En je hebt daar hulp bij nodig, want je kan het niet alleen. Niemand kan het alleen. We hebben elkaar nodig.

Als we we elkaar de ruimte zouden kunnen geven, eerlijk tegen elkaar zouden kunnen zeggen als het niet goed gaat, en er gewoon zouden mogen zijn. Denk er maar eens over na. Zou dat niet al zoveel rust kunnen bieden? Zoveel fijner zijn?

Ik ben er van overtuigd dat het kan helpen als we vaker tegen elkaar zouden zeggen dat het goed genoeg is in plaats van elkaar uit te schelden op Twitter. Als we niet constant onszelf zouden vergelijken wie het leukste leven heeft of de meeste likes op Facebook.

Als we elkaar niet alleen als vijanden of concurrenten zouden zien, maar als medeburgers. Als vrienden. Wat zou dat toch fijn zijn.

9 thoughts on “Zelfdoding en onze samenleving”

  1. Mooi beschreven. Mijn complimenten. Ik hoop dat veel mensen je verhaal lezen en vooral dat ze zich kunnen vinden in de laatste 2 alinea’s. Je zegt terecht: “wat zou dat fijn zijn”.

  2. Wat een mooie post! Depressie is een vreselijke ziekte en niet zomaar een dingetje waar je ‘even doorheen moet’.

    Ik worstel zelf al 10 jaar met persoonlijkheidsstoornissen en ga maandag met mijn derde n therapie beginnen. Helaas net een relatie van drie jaar achter de rug (en ik woon samen) en weinig sociale contacten, omdat ik er al uit ga dat mensen mij niet mogen. Soms wou ik dat ik mijn been had gebroken, want na een week of 6 kan je er weer tegen aan. Met een psychische ziekte moet je je hele leven lang mee leren leven.Het is voor mij echt leven van dag tot dag en hopen dat er geen paniekaanvallen komen.

    Ik volg dit blog al een tijdje en ik vind dat je hele inspirerende teksten kan schrijven, je doorbreekt taboes en kan mensen op deze manier een zetje in de goede richting duwen. 🙂

    xxx

    1. Dankjewel! En wat vervelend om te horen dat je relatie uit is. Dat is ook iets wat enorm veel pijn kan doen. Inderdaad je zou liever een been breken dan een psychische ziekte hebben… Ik vind het in ieder geval fijn om te horen dat mijn teksten je inspireren en je mijn blog volgt! 🙂

  3. Hallo Eleanor,

    Wat een mooi stuk heb je geschreven. Je beschrijft alles duidelijk hoe het is in deze samenleving, helaas uiteraard. En daarom ontstaan en inderdaad zoveel psychische problemen, met alle gevolgen van dien. Helaas dat er nog steeds te weinig aandacht besteed word aan een steeds groter aan het worden probleem. Nogmaals een erg mooie tekst!!

    Groetjes!

  4. Ik ben het zo met je eens….dat gevoel,niet goed genoeg te zijn…
    Depressie is een ziekte..idd..ik heb er ook mee geworsteld…eind 2015 begin 2016

    En gelukkig had ik een goeie psychiater..en kreeg ik andere medicijnen..wat me zo goed heeft,geholpen

    Vind het heel mooi en duidelijk hoe je je verhaal verteld
    Ik ben inmiddels 62 ….maar ik heb soms medelijden met de jongeren die van alles moeten
    Lijkt me oh zo zwaar

  5. I blog often ɑnd I genuinely appreciate your content. This great
    article haѕ really peaked my interest. I’m going to book mark your blog and keep checking for new information about once per week.
    I opted in for your RSS feed too.

  6. Hele mooie post! Ik herken er zoveel van… Goed beschreven. Je hebt een mooie website, wat dapper dat je dit allemaal op internet durft te vertellen! Ik vind het mooi dat je er zo over verteld.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *